Living In Baku

This is a place where everything one can ever imagine exists but yet cannot be found.  Follow your imagination and you’ll find what you are looking for…

A tour of the photo exhibition in Old City has assured us that the art of photography does exist in Azerbaijan… We took note of Sanan Aleskerov’s contact details from the gallery’s management and we decided to call him on the weekend. It was evident from his biography at the gallery that he had a long successful career and it was going to be a curious week for us till we meet him.

We called Mr. Sanan on July 21 and after introducing ourselves as 2 guys interested in photography, we told him about our web site and that we would like to meet with him if possible..  He was excited. His voice was very welcoming and he immediately said sure. He invited us to his studio at the Bayil district. In Azerbaijan, it’s hard to find addresses, as it’s hard to make your dreams come true.  That is why we were happy when he suggested meeting us at a known point.

It was not hard for him to recognize 2 guys standing in front of the maternity hospital with tripod and camera bags. Minutes later, we were at his studio at the second floor of an old Soviet military lodging. He has such a warm place with books and equipments that every young photographer would dream to have. While we were looking at the pictures and paintings on the wall, photography books on the shelves and his camera equipment, he already prepared the tea for us.  And that’s how our conservation began with him;

LIB: Mr. Sanan, thank you very much for your warm welcome. Art has been in the daily life of peoples in Azerbaijan for the past. There are so many works that has become classics in specially music, paint, sculpture, poetry and literature. What about photography’s past? And how did you find your interest in it?

SA: My father and my brother are painters. My father worked for years in a newspaper as political cartoonist. Although I had interest in painting, a photography magazine I bought in 1976 changed my life. There were works of photographers in that magazine. I don’t remember the name of the magazine now but I looked over and over to that magazine for 2 years. It was then when I said to myself I have to become a photographer.  Photographer equaled reporter those times. Every photographer was a reporter. That’s why I studied news reportage in university and than worked as a reporter for 2 years. In those times, you were able to improve yourself as a reporter. You were more free. I never had problems photographing anything, which is not quite possible now.

LIB: How did you get your first camera?

SA: My mother gifted my first camera to me prior of me going to military service.  It was a FED known as Leica of Russians. I started using this camera after 2 years returning back from military.

LIB: Still works?

SA: Sure, why it supposed to not if all the mechanics is in good condition. It doesn’t have any electronics as of today’s cameras.

LIB: What camera are you using now?

SA: I have one 75mm and one 105mm Rolleiflex. I really enjoy using them. I also have a Hasselblad Xpan, Nikon D200, Canon 5D and Canon G9 for daily things, which is very compact and easy to carry. For commercial work, I’m using Canon 5D and my D200 is for sale now.

LIB: Which side are you in Nikon and Canon battlefield as a user of both brands?

SA: I prefer the Canon. In my opinion it is better with the optics and mechanics.

LIB: Some photographers have strict opinions between digital and film. Do you think digital has taken away from the craft of photography?

SA: Sure not. It’s impossible to separate. But you cannot deny the options digital brought and the feel it took away as well. On the one hand, thanks to digital technology, photography has become mainstream – everyone has access to it. On the other hand, with digital technology the concept of high qulity photography has been suffering. In the past you would visualize what you wanted to see in your photo and take a shot with that image in mind. Today, it is more of a mechanical task – taking countless photos of one thing and picking up one you like the most. I do a choice myself. For commercial work I use digital and for my own pleasure, I use film. I still very much enjoy spending times in my darkroom. It’s quite not possible to get the same BW’s with digital as you get in film.

“Developments in photography market is parallel with the economy.

LIB: It’s hard to find places in Azerbaijan to buy cameras and equipments for professionals. What is the reason you think? How do you get your items?

SA: Photography became expensive with the transition to digital. Its unbelievable the money I paid for papers I bought from Turkey last time I traveled for example. Lenses are very expensive as well. I usually buy my equipments from Dubai or US. My main choice of lens is 50mm and I mostly shoot with that lens unless I’m shooting for commercial.  It’s not very smart for someone to invest in this market in Azerbaijan. First there should be enough market so that there is demand. I’m not talking about the people interested in photography as amateurs; I’m talking about the people who need photography. It all depends on the production within a country. If there is production, than there will be need for catalogs and advertisement, which will result in demand for photography.

LIB: Lack of studios is related with this I guess.

SA: Sure, Now everybody is going for cheap ways. Instead of having custom pictures, they want to make it done cheaper and go for micro sites for stock image. At a market like this, this would mean loosing money. You can find many photography shops in every city in Turkey for example, and numerous studios.. This is related to economy and production done in a country.

LIB: If we talk about your activities abroad, when were the first time you traveled out of Azerbaijan?

SA: In Soviet times there was no such thing as outside world. It was never even spoken. You couldn’t. It was in 92’ when I first traveled abroad (Turkey). It was a journey with artists. We went to Bursa & Istanbul. When I came from that trip, I had just one picture I took. A detail of volleyball net I took at a volleyball field in the beach. My friends was shocked when they seen the picture. They asked you went there and you just took this picture? Then I understood that all my world is Azerbaijan, Baku.. My room.. I don’t go to other countries to take pictures. I never had the desire.

LIB: But there are lot of prizes from other countries and exhibitions opened in other countries.

SA: Yes, I attended lot of competitions and have prizes from most of them. I had exhibitions and attended biennales. I’ve been in more than 15 countries. But I never thought of going to a particular country to take pictures.

LIB: Let’s go back to Azerbaijan. What do you think about the potential of photographers there?

SA: There is a union here. I’m also member. They try to meet every Sunday, share their pictures and talk about them.. Past years, “AYNA” photography festival has been arranged 2 times. They gave my daughters name to this festival. We also have friends work for international projects.

“I’m just a key, it’s all depends on your talent to become successful.”

LIB: You should have been in the management of this union. Do you have students or workshops?

SA: (laughs) it’s hard to both direct and be productive. They offered me when the union was established but its more enjoying being member and being productive. I do have students, and I will have in future for sure.  If this is art than it needs to be carried over. I never thought about opening courses and doing this as business. But who has the willing to learn somehow always came and found me. I did spend time with them, showed the ways. Some became successful and some thought that this was possible with money and when they see its not, they left. For example there is Rena Efendi. She’s working for world press. She also had works with National Geography. There is Fahriye Memmedova.. All successful. As I say to all who comes to me, I’m just a key, it’s all depends on your talent and passion to become successful.

LIB: Was there any hard times you faced because of photography?

SA: The fact is I earn my life from photography. Sure I did have tough times. Every year I sell 15-20 pictures. Other than that I do commercial shootings for companies. I also shoot for Baku magazine and others. But it’s tough to come to this point. It becoming more and more tough to take pictures in daily life. As in most countries, you cannot shoot whatever and wherever you like. Sometimes you can be questioned for taking pictures. There’s been so many times my camera taken. In times like those, there have been days I could not go outside 2-3 weeks. I was nervous and angry. In the past people were somewhat afraid of photographers, but they greatly respected them, too. Now there is more fear but no respect left whatsoever. Its hard for you if you both try to earn money and also take pleasure (laughs).

I also had more sad times. For example for a Biennial in Turkey, they wanted some samples from my work to exhibit. I did send them. They asked permission to exhibit my 7 works for an exhibition related with Bosnia.  Then they called again and asked if I could send them some Azerbaijan letter stamps and my portrait picture.  I asked them where they would use it. They said they have a project and will show me when its finished and that I was sure going to like it.  I didn’t want to offend them, I send it. Then it turned out to be that with support from the United Nations they printed a catalog about the frienship of the nations. They put an Armenian portrait on top of an Azerbaijan stamp and my portrait on top of an Armenian stamp. Without getting any permission. I was very mad. I called them but they did not even answer the calls. I don’t know who they were doing a favor or trying to please with this project, but as soon as I finished my part of the job they stopped communicating with me.  İt is not a good feeling being used by others like this.
I don’t participate in the competitions any more. Maybe satisfaction, maybe tired.. I don’t know. There is no talent to be proved or an ego to be satisfied of mine.

LIB: Mr. Sanan, we thank you very much for giving us almost 3 hours. It was a pleasure to meet you and talk about photography with you.

SA: I thank you.. My door is always open who has the willing to learn in this field.

Sana Aleskerov’s works can bee seen in; www.sananart.com

In Turkish;

Burası öyle bir coğrafyadır ki hayaliniz dahilinde olan her şey mevcuttur ama hiç birini bulamazsınız. O yüzden peşine düşmeniz gerekir…

İçeri şehirde gezdiğimiz bir fotoğraf sergisi, bizleri Azerbaycan’da ki fotoğraf sanatının varlığına inandırmıştı artık. Sanat galerisinden, sergi sahibi Sanan Aleskerov’un iletişim bilgilerini almış, hafta sonu kendisini aramaya karar vermiştik. Biyografisi uzun soluklu ve başarılı bir sanat hayatını anlatıyor; bizleri merak içerisinde bir haftayı beklemeye mecbur kılıyordu.

21 Haziran günü Sanan bey’i arayarak, sadece fotoğrafla ilgilenen ve kendisi ile tanışmak isteyen kişiler olduğumuzu, mümkünse buluşmak istediğimizi ilettik. Bizi, Bayıl semtindeki stüdyosuna davet etti. Azerbaycan’da, hayallerinizi gerçekleştirmeniz gibi verilen adresleri bulmak da bir hayli zordur. Bu yüzden davetinin hemen ardından gelen bilindik bir yerde buluşma teklifini sevinerek kabul ettik.

Yaz sıcağının kendisini hissettirdiği bu en uzun günde, Bayıl doğum evinin ağaç gölgesindeki duvarına yaslanmış beklerken, elimizdeki üç ayak ve omzumuzdaki fotoğraf çantalarından bizi tanıması hiç de zor olmamıştı.  Eski bir Sovyet askeri lojmanı olan binanın 2. katındaki stüdyosuna vardığımızda, her gencin edinmekten mutluluk duyacağı bir ev-ofis ile karşı karşıyaydık. Duvarlardaki resimler, tablolar ve fotoğrafları incelerken Azerbaycan’ın olmazsa olmazı çay ikramı ile masaya yöneldik. Soluklanmamızın ertesinde röportajımız başlamıştı…

LIB: Sanan Bey, içten karşılamanız için teşekkür ederiz. Azerbaycan geçmişinde, sanatın günlük yaşam içerisinde kapsadığı yer yadsınamaz bir gerçek. Bilhassa ses ve müzik sanatı, heykel ve resim sanatı, yazın ve oyun sanatı bugüne yansıyan eserleri ile kendisini anlatıyor. Peki, fotoğraf sanatının geçmişi nedir? Sizin bu alana yönelmeniz nasıl olmuştur?

SA: Ziyaretiniz için ben teşekkür ederim. Azerbaycan’da her insan bir sanat dalına yatkındır aslında. Babam ve kardeşim ressam mesela. Babam politik karikatürist olarak yıllarca gazetede görev aldı. Benim de resme yatkınlığım olmasına rağmen fotoğrafla tanışmam yönleneceğim alanı belirledi. 76 yılında, aldığım bir magazin sayesinde gerçek fotoğrafla tanıştım. Şu an adını hatırlamadığım, içi fotoğraf ve fotoğraf sanatçıları ile dolu olan bu dergiyi tam 2 yıl okudum, inceledim. Bu iki yılın ardından ne olacağıma karar vermiştim. Fotoğraf o zamanlar gazetecilik ile aynı sınıftaydı. Her fotoğrafçı aynı zamanda bir gazeteci idi. Bu yüzden üniversitenin gazetecilik bölümüne yazıldım. Arkasından gelen, iki yıla yakın süre zarfında da gazeteci olarak çalıştım. O zamanlar yol gösterecek insanlardan çok, kendini geliştirmene müsaade edecek ortam vardı. Gazeteciliğim süresince hiç çekinmeden, sıkıntı yaşamadan gözümün gördüğü her şeyi fotoğraflara taşıdım.

LIB: İlk fotoğraf makinenizi nasıl edindiniz?

SA: İlk makinem Annemin askere gitmeden önce bana hediye ettiği, Sovyet Leica’sı olarak anılan bir FED’di. Makineyi ancak 2 yıl sonra, askerden dönüşte kullanmaya başladım. (hala sakladığı bu ilk makineyi bizlerle paylaşıyor)

LIB: Hala çalışıyor mu ?

SA: Elbette, dijital bir aksamı yok ki. Mekanik parçaları sağlam olduktan sonra neden çalışmasın.

LIB: Şu an hangi makinelerle çalışıyorsunuz?

SA: 75 ve 105 mm’lik iki Roleflex’im var. Onlarla fotoğraf çekmek çok hoşuma gidiyor. Bir tanede Hasselblad Xpan1’im var. Bunun dışında Canon ve Nikon makinelerim var. İş amaçlı 5D kullanıyorum. Günlük çekim için Canon D9 kompakt makineyi tercih ediyorum. Küçük ve taşıması kolay. Bir tane de Nikon D200’üm var.

LIB: Canon ve Nikon kıyaslamasında hangi taraftasınız?

SA: Canon’un mekaniğinin ve optik kalitesinin Nikon’dan daha iyi olduğu inancındayım.

LIB: Kimi fotoğrafçılar dijital ve mekanik fotoğraf makineleri arasında kesin sınırlar çiziyorlar. Size göre dijital makine ile fotoğraf öldü mü ?

SA: Hayır elbette. Böyle bir ayrım yapmak imkansız. Ama dijital makinenin getirdiği yenilikler ve götürdüğü tatlar olduğu kesin. Mesela dijital teknoloji sayesinde fotoğraf yaygınlaştı, herkese ulaşır bir hal aldı. Aynı gelişme kaliteli fotoğrafa ulaşma imkanını azalttı beklide. Eskiden bin kere düşünerek, kurgulayarak çekilen kareler, sayısız deneme ile çekilir hale geldi.

Ben şöyle bir seçim yapıyorum. Para kazanmak için dijital makine, zevk almak için mekanik makine. Karanlık odamda, agrandizör başında vakit harcamak hala bana büyük keyif veriyor. Şöyle bir gerçek var. Dijitalle çekilmiş bir siyah beyaz fotoğraf gösterin ki mekanik makine ile çekildiğini düşüneyim. Dijitalde natürellik azdır.

“Fotoğrafın gelişimi ekonomi ile ilişkilidir. Üretim varsa fotoğraf gelişir”

LIB: Azerbaycan’da ekipman ve makine satın almak, satın alacak yer bulmak büyük sıkıntı. Bunun sebebi nedir? Siz gereken teçhizatı nasıl temin ediyorsunuz?

SA: Fotoğraf dijitale geçişle birlikte pahalı bir uğraş oldu. Türkiye’den aldığım fotoğraf kağıtlarına son seferde ödediğim para akıl alır gibi değil mesela. Objektif fiyatları da çok yüksek. Genelde Dubai ve Amerika’dan sipariş veriyorum. Genel tercihim ise 50 mm sabit objektif. İş amaçlı değilse o bana yetiyor. Azerbaycan’da bu alana yatırım yapacak bir girişimcinin olması pek mantıklı değil. Öncelikle talep eden sayısı belirli bir seviyeye ulaşmalı ki arz eden olsun. Burada bahsettiğim talep fotoğraf severler değil. Fotoğrafa ihtiyaç duyanlar. Bunun temeli de üretimden geçer. Üretim olursa katalog gerekir, reklam gerekir.

LIB: Stüdyoların varlığı da bununla ilgili herhalde?

SA: Elbette. Şimdiki iş veren ucuza gidiyor. Kendine has bir şeyler üretmekten ise hazır ve ucuz olanı bulmak istiyor. Stok imaj veya benzeri alanlara yöneliyor. Böyle bir ortamda stüdyo açmak, bu işe para yatırmak zarardan başka bir şey getirmez. Türkiye’de her şehirde fotoğraf ekipmanı satan en az bir mağaza bulabilirsiniz. Sayısız stüdyo olabilir. Bu fiziki üretim ile alakalıdır.

LIB: Azerbaycan haricinde ki faaliyetlerinize değinmek gerekirse; ilk ne zaman ne şekilde yurt dışına açıldınız?

SA: Sovyet zamanı hariç diye bir kavram yoktu. Bahsi bile geçemezdi. İlk defa 92 yılında Türkiye’ye gittim. Sanatçılarla birlikte, onların fotoğraflarını çekmek üzere çıktığım bir yolculuktu. Bursa da, İstanbul’da bulunduk. Oradan döndüğümde beraberimde sadece bir fotoğraf getirmiştim. Sahilde ki bir voleybol sahasında çektiğim voleybol filesinin fotoğrafı. Buradaki arkadaşlarım fotoğrafı gördüklerinde şaşkınlık sordular : “Oralara gittin ve sadece bunu mu çektin?” O gün anladım ki benim bütün dünyam Azerbaycandır, Baku’dur, odamdır…

LIB: Ama biyografinizde yurtdışından alınmış bir çok ödül ve oralarda açılmış bir çok sergi var.

SA: Evet, çok yarışmalara katıldım, bir çoğunda derece elde ettim. Sergilerim açıldı, eserlerim bienallerde sergilendi. 15’den fazla ülkede bulundum.  Ama dediğim gibi hariçte gezip oraları çekmek, oraları konu edinmek gibi bir hayalim hiç olmadı.

LIB: Azerbaycan’a geri dönersek, buradaki fotoğrafçı potansiyeli ne seviyededir? Çevrenizden bahsedelim.

SA: Bir fotoğrafçılar birliği var. Üyeyim. Mümkün olduğu sürece her pazar buluşup çalışmaları ve fikirleri paylaşmaya çalışan bir grup. Geçtiğimiz yıllarda iki defa “AYNA” fotoğraf festivali düzenlendi. Bu festivallere kızımın ismini verdiler. Bir çoğu dostum, öğrencim olan sanatçılar. Uluslar arası alanda faaliyet gösteren üyelerimizde var.

“Ben sadece bir anahtarım, gerisi sizin istek ve kabiliyetinize kalmis.”

LIB: Böyle bir derneğin başında olmanız beklenir aslında. Öğrencileriniz, kurslarınız oluyormu?

SA: (Gülüyor) Hem üreten hem de yöneten olmak zordur. Dernek kurulurken teklif ettiler ama üye olmak, üretmek daha keyifli. Öğrencilerim oldu, oluyor ve olacak elbet. Bu bir sanatsa bunu aktarmak gerek. Çalışma grupları veya kurs şeklinde bir eğitim işi edinmedim hiçbir zaman. Ama ilgisi olanlar, kendisini geliştirmek isteyenler gelip beni buldular. Vakit harcadık, yol gösterdik. Katlananlar oldu, başardılar. Kimileri sadece para ile olur zannettiler ama olmadığını görünce bıraktılar. Mesela Rena Efendi var, WordPress için çalışıyor. National Geographic ile çalışmaları oldu. Fahriye Memmedova var. Başarılı fotoğrafçılar hepsi. Bana gelen her kese söylediğim gibi ben sadece anahtarım, geri kalanı onların kabiliyetidir.

LIB: Fotoğraftan dolayı maruz kaldığınız sıkıntılar oldu mu hiç ?

SA: Açıkçası ben geçimimi fotoğraftan sağlayan bir insanım. Hayatımı kazandığım bu işte elbette çok sıkıntılar çektim. Yılda 15-20 fotoğrafım satın alınır. Ondan başka firmalar içinde çekim yaparım. Baki dergisi ve başka dergiler için de çekim yapıyorum. Ama bu seviyeye erişmekte zordur. Günlük yaşam fotoğrafı çekmek zor bir hal aldı. Bir çok ülkede olduğu gibi burada da her istediğinizi, istediğiniz zaman çekemezsiniz. Bazen biri gelir sorar size ne çekiyorsun, neden çekiyorsun, kime çekiyorsun, neyle çekiyorsun. Makinemin elimden alındığı çok oldu. Böyle zamanlarda iki-üç hafta evden çıkamadım. Sinirlendim, kızdım. Eskiden Fotoğrafçı için korku vardı ama ondan daha büyük hürmet vardı. Şimdi korku daha fazla ama hürmet kalmadı. Hem bu işten para kazanıyor hem de zevk alıyorsanız işiniz zor ( gülüyor)

Daha büyük sıkıntılar ve üzüntülerde yaşadım. Mesela Türkiye’de bir bienal için benden eser istediler, sergilemeye… Yolladım. 7 eserimi Bosna adına bir müzede sergilemek için izin istediler, verdim… Sonra tekrar adılar ve dediler ki bize Azerbaycan’ın mektup pullarından örnekler ve portre fotoğrafınızı gönderebilir misiniz. Sordum nerde kullanacaksınız. Bir projemiz var, bitince göstereceğiz hoşunuza gidecek dediler. Kırmadım, istediklerini verdim yine… Sonra bir katalog bastırmışlar. Avrupa birliği destekli bir proje de halkların kardeşliği adı altında. Azerbaycan puluna bir Ermeni resmini, Ermenistan puluna da benim resmimi basıp yayınlamışlar. Hiçbir bilgim olmadan, fikrim alınmadan. Çok sinirlendim. Tekzip ettim ama inanın telefonlarıma bile çıkmadılar. Artık kime ne şeklide yaranmak için böyle bir projeye imza attılarsa istekleri gerçekleştikten sonra alakayı kestiler benimle. Bu şekilde kullanılmış olmak insanı yoruyor.
Artık yarışmalara katılmıyorum çok fazla. Doygunluk mu bıkkınlık mı bilemiyorum. İspatlanması gereken bir yeteneğim, tatmin edilecek bir egom yok.

LIB: Sanan Bey, 3 saate yakın zamanınızı bize ayırdığınız için çok teşekkür ederiz. Sizinle tanışmak ve fotoğraf hakkında sizinle konuşmak bizler için büyük bir zevkti.

SA: Ben teşekkür ederim. Bu alanda istekli olan her kese kapım açıktır.

Sana Aleskerov’un islerini web sitesinde gorebilirsiniz; www.sananart.com